กขค. เดินหน้า รีเซตเกม E-Commerce ไทยด้วย "ไกด์ไลน์คุมเข้มแพลตฟอร์ม"

ปัญาโลกแตกจากเหตุค่าธรรมเนียมแพลตฟอร์มขึ้นแบบตามใจฉัน เป็นที่มาทำให้เกิด ประกาศใหม่ของคณะกรรมการการแข่งขันทางการค้า (กขค.) เรื่อง ไกด์ไลน์ E-Commerce โดยประกาศในราชกิจจานุเบกษาให้มีผลบังคับใช้ตั้งแต่วันที่ 25 มี.ค. 69 เป็นต้นไป

เมื่อ E-Commerce กลายเป็นโครงสร้างอำนาจทางเศรษฐกิจ จึงต้องมีกติกากำกับอย่างจริงจัง

แนวทางนี้ มีเป้าหมายเพื่อคุมธุรกิจอีคอมเมิร์ซนั้นแฟร์เกมมากขึ้น ช่วยให้เกิดการแข่งขันที่เป็นธรรม ลดปัญหาอย่าง การตั้งราคาต่ำผิดปกติเพื่อกดคู่แข่ง หรือบังคับให้ร้านค้าต้องใช้บริษัทขนส่งที่กำหนดเท่านั้น

สิ่งที่น่าสนใจ คือ ไกด์ไลน์นี้ยังครอบคลุมการดูแลทั้งแพลตฟอร์ม ร้านค้า และบริการที่เกี่ยวข้อง พร้อมจับตาการใช้อัลกอริทึมบนร่วมด้วย ว่ามีการเอนเอียง หรือเอื้อบางฝ่ายโดยเฉพาะไหม รวมถึงการคุมเรื่องค่าธรรมเนียมต่าง ๆ ว่าสมเหตุสมผลแค่ไหน เพื่อทำให้ระบบโปร่งใสมากขึ้น ช่วยให้ผู้ประกอบการรายเล็กไม่เสียเปรียบเกินไป

มาตรฐานใหม่การค้าออนไลน์ไทย สร้างการแข่งขันที่เป็นธรรมจริง?

มีการแยกวิธีจับตาพฤติกรรมของแพลตฟอร์มออกเป็น 2 ส่วนใหญ่ ๆ เพื่อเช็กว่าอะไรบ้างที่อาจไม่แฟร์กับคนในตลาดอีคอมเมิร์ซ

• พฤติกรรมด้านราคา
  

จะคอยดูเรื่องการเก็บค่าธรรมเนียมหรือค่าใช้จ่ายแพงเกินไป ตั้งราคาไม่เท่ากันแบบไม่มีเหตุผลชัดเจน หรือโยนภาระให้คู่ค้าเกินจำเป็น รวมถึงการเปลี่ยนเงื่อนไขต่าง ๆ แบบกะทันหันโดยไม่แจ้งล่วงหน้าให้เหมาะสม

• พฤติกรรมทางการค้าอื่น
  

การลดการมองการเห็นสินค้า การดันบริการของตัวเองให้เด่นกว่าเจ้าอื่น รวมถึงการบังคับให้ร้านค้าต้องใช้ขนส่งที่แพลตฟอร์มกำหนด หรือเอาข้อมูลในระบบมาใช้ให้ตัวเองได้เปรียบในการแข่งขัน

ซึ่งตรงนี้ก็จะช่วยควบคุมการเอารัดเอาเปรียบในตลาดอีคอมเมิร์ซได้มากขึ้น โดยหากเข้าข่ายการค้าที่ไม่เป็นธรรม เป็นการกระทำอันเป็นการผูกขาด หรือลดการแข่งขัน หรือจำกัดการแข่งขัน อาจเข้าข่ายความผิดตาม พ.ร.บ. การแข่งขันทางการค้า พ.ศ. 2560 จะมีบทลงโทษตามฐานความผิดนั้น ๆ ซึ่งมีทั้งโทษทางอาญา และโทษปรับทางปกครอง

เพราะที่ผ่านมาจะเห็นว่าแพลตฟอร์มไหนที่ครองตลาดมักคุมกติกาเสมอ ที่บางครั้งเราอาจตื่นมาเจออีกทีว่าแพลตฟอร์มประกาศขึ้นค่าธรรมเนียมโดยที่ไม่ทันตั้งตัว

เพราะกติกาใหม่อาจช่วยแก้ปัญหาใหญ่ตลาด E-Commerce ไทยได้?

1. อำนาจต่อรองไม่สมดุล ระหว่างแพลตฟอร์มกับผู้ขาย

เพราะร้านค้าจำนวนมากต้องพึ่งพาแพลตฟอร์มใหญ่เพื่อเข้าถึงลูกค้า แต่เมื่อการพึ่งพานั้นสูงขึ้น อำนาจในการกำหนดเงื่อนไขก็มักอยู่ที่แพลตฟอร์มมากขึ้นตามไปด้วย ไม่ว่าจะเป็นค่าธรรมเนียม เงื่อนไขแคมเปญ หรือข้อจำกัดทางราคา

2. ปัญหาด้านอัลกอริทึม

เพราะร้านค้าอาจถูกลดการมองเห็นได้ง่าย ๆ หรือถูกวางไว้ในตำแหน่งที่ลูกค้าแทบไม่เห็น ส่งผลให้ยอดขายตกตามมา

การควบคุมครั้งนี้ ถือว่าเป็นสัญญาณที่ดีกับตลาดอีคอมเมิร์ซไทย เพื่อให้การแข่งขัน และการเติบโตทางเศรษฐกิจนี้ ยังไปต่อได้ดี โดยมีกติกาที่หน่วยงานไทยควบคุมได้เอง ที่ช่วยส่งเสริมให้ผู้ขายรายเล็กมีโอกาสโต และผู้บริโภคได้มีทางเลือกที่เป็นธรรมมากขึ้น