เมื่อ AI เลียนเสียงได้ จนคนดังต้อง "จดลิขสิทธิ์เสียง" ป้องกันตัว

ในยุคที่เทคโนโลยี AI พัฒนาไปไกลจนสามารถเลียนแบบทั้ง “ตัวตน” และ “เสียง” ของมนุษย์ได้อย่างสมจริง แต่อีกด้านหนึ่ง AI ก็อาจกลายเป็นเครื่องมือที่มิจฉาชีพนำมาใช้หลอกลวงและสร้างความเสียหายได้เช่นกัน

“เสียง” ของมนุษย์ควรได้รับการคุ้มครองในฐานะทรัพย์สินทางปัญญาหรือไม่?

วันนี้ “เสียง” ไม่ได้เป็นเพียงอัตลักษณ์เฉพาะบุคคล แต่ยังมีมูลค่าทางเศรษฐกิจและสามารถถูกนำไปใช้เชิงพาณิชย์ได้ เทคโนโลยี AI จึงกลายเป็นอีกหนึ่งปัจจัยที่ทำให้สังคมหันมาตระหนักถึงความสำคัญของทรัพย์สินทางปัญญา (Intellectual Property) มากขึ้น เพื่อป้องกันการแอบอ้างและคุ้มครองอัตลักษณ์เฉพาะตัวในยุคที่ AI สามารถเลียนแบบเสียงได้อย่างแนบเนียน

หนึ่งในกรณีที่น่าสนใจของไทยคือ “ดีเจนุ้ย” ที่ได้ยื่นจดทะเบียน “เสียงหัวเราะ”
เป็นเครื่องหมายการค้ารูปแบบไม่ดั้งเดิม (Non-Traditional Trademark) ต่อกรมทรัพย์สินทางปัญญา เพื่อป้องกันการถูกนำเสียงไปใช้โดยไม่ได้รับอนุญาต หรือถูก AI นำไปแอบอ้างสร้างความเสียหาย

ภายใต้ พ.ร.บ. เครื่องหมายการค้า พ.ศ. 2534 และฉบับแก้ไขเพิ่มเติม กฎหมายไทยได้ขยายขอบเขตการคุ้มครองมาถึง “เครื่องหมายเสียง” เพื่อรองรับการใช้เสียงที่มีเอกลักษณ์เฉพาะตัวเป็นอัตลักษณ์ทางการค้า โดยสามารถจดทะเบียนได้ หากเสียงนั้นมีความโดดเด่นเพียงพอในการสร้างการจดจำแก่สาธารณชน และสามารถบ่งบอกแหล่งที่มาของสินค้า บริการ หรือบุคคลได้อย่างชัดเจน

ต่างประเทศก็มีแนวคิดนี้เหมือนกัน

ในระดับสากล แนวคิดนี้ก็เกิดขึ้นมาแล้วกับศิลปินระดับโลกอย่าง Taylor Swift ที่มีการจดทะเบียนข้อความเสียง “Hey, it’s Taylor Swift” สำหรับใช้โปรโมตผลงานร่วมกับ Amazon Music รวมถึง “Hey, it’s Taylor” ที่ใช้ในคอนเทนต์โปรโมตบน Spotify

กรณีเหล่านี้สะท้อนให้เห็นว่า “เสียง” กำลังกลายเป็นทรัพย์สินทางปัญญาที่มีคุณค่า และเป็นสิ่งที่บุคคลสาธารณะเริ่มให้ความสำคัญมากขึ้น เพื่อป้องกันไม่ให้ผู้อื่นนำไปใช้ในทางที่ผิด

ขณะเดียวกัน การสร้างความตระหนักรู้ให้กับสังคมก็เป็นอีกเรื่องสำคัญ เพื่อให้ผู้คนสามารถปรับตัว เรียนรู้ และรับมือกับความเสี่ยงใหม่ ๆ ได้อย่างเท่าทัน โดยเฉพาะในยุคที่ภัยไซเบอร์และการแอบอ้างด้วย AI อาจเกิดขึ้นได้กับทุกคนในชีวิตประจำวัน