ถอดรหัสกฎหมายใหม่จีน ทำไม "คนเก่ง-คนรวย" ถึงย้ายประเทศยากขึ้น?

เมื่อการแข่งขันทางเศรษฐกิจ และเทคโนโลยีเข้มข้นขึ้น เงินทุน คนที่มีทักษะ และความรู้ด้านเทคโนโลยี กลับกลายเป็นทรัพยากรสำคัญที่แต่ละประเทศพยายามรักษาไว้ เพราะการไหลออกของทรัพยากรเหล่านี้ อาจกระทบทั้งการลงทุน การพัฒนาเทคโนโลยี และความสามารถในการแข่งขันในระยะยาว

โดยเฉพาะจีน หนึ่งในมหาอำนาจทางเศรษฐกิจและเทคโนโลยีของโลก ที่กำลังให้ความสำคัญกับการควบคุมการไหลออกของทั้งเงินทุนและบุคลากรมากขึ้น

⚫ จีนออกกฎ สกัด “วิศวกร–สายเทค” กันถูกซื้อตัว

หนึ่งในความเคลื่อนไหวที่สะท้อนประเด็นนี้ได้ดี คือกฎใหม่ของจีนที่เปิดทางให้รัฐจำกัดการเดินทางออกนอกประเทศของบุคคลที่เกี่ยวข้องกับการส่งออกหรือถ่ายโอนเทคโนโลยี โดยเฉพาะกรณีที่เกี่ยวพันกับความมั่นคงของชาติหรือผลประโยชน์ด้านเทคโนโลยีของประเทศได้

ที่น่าสนใจคือ มาตรการนี้เกิดขึ้นหลังจากจีนเริ่มให้ความสำคัญกับการควบคุมบุคลากร AI ระดับสูงในภาคเอกชนมากขึ้น ตั้งแต่ช่วงกลางปีที่ผ่านมา โดยผู้ก่อตั้งสตาร์ตอัป นักวิจัย และผู้บริหารในอุตสาหกรรม AI บางรายต้องขออนุญาตก่อนเดินทางไปต่างประเทศ 

สะท้อนให้เห็นว่าจีนเริ่มมองความรู้ ความเชี่ยวชาญ และประสบการณ์ของบุคลากรกลุ่มนี้เป็นทรัพยากรเชิงยุทธศาสตร์ที่มีความสำคัญต่อความสามารถในการแข่งขันของประเทศ

เพราะการที่บริษัท เทคโนโลยี เงินทุน หรือบุคลากรระดับสูงเคลื่อนย้ายออกนอกประเทศ นับเป็นการสูญเสียความรู้ ประสบการณ์ เครือข่าย และความสามารถในการต่อยอดไปสู่เทคโนโลยีรุ่นใหม่ด้วย เมื่อทรัพยากรเหล่านี้มีความเชื่อมโยงกันมากขึ้น การควบคุมการเคลื่อนย้ายของบุคลากรจึงเริ่มถูกเชื่อมเข้ากับการรักษาความสามารถด้านเทคโนโลยีและความสามารถในการแข่งขันของประเทศอย่างชัดเจน

⚫ เมื่อความมั่งคั่งก็ไหลออกนอกประเทศได้?

กฎใหม่นี้ยังทำให้คนที่มีฐานะ และต้องการย้ายเงินหรือทรัพย์สินไปต่างประเทศถูกตรวจสอบมากขึ้น โดยเจ้าหน้าที่สามารถจำกัดการเดินทางของคนที่มีประเด็นเกี่ยวกับภาษีหรือทรัพย์สินในต่างประเทศได้ ขณะเดียวกัน จีนก็เพิ่มการตรวจสอบรายได้และทรัพย์สินที่คนจีนถืออยู่ในต่างประเทศมากขึ้น

โดยก่อนหน้านี้ จีนก็มีการเริ่มตรวจสอบและเรียกเก็บภาษีจากรายได้และทรัพย์สินที่พลเมืองจีนมีอยู่ในต่างประเทศ รวมถึงการนำทรัพย์สินไปไว้ในทรัสต์ต่างประเทศมากขึ้น ทำให้เห็นว่ารัฐกำลังพยายามติดตามเงินและทรัพย์สินที่ไหลออกนอกประเทศให้ละเอียดขึ้น

กฎใหม่นี้เกิดขึ้นท่ามกลางการแข่งขันด้านเทคโนโลยีระหว่างจีนกับสหรัฐฯ ที่ขยายจากเซมิคอนดักเตอร์และ AI ไปสู่แบตเตอรี่ รถยนต์ไฟฟ้า พลังงานสะอาด และแร่หายาก ทำให้เทคโนโลยีในหลายอุตสาหกรรมมีความสำคัญต่อความมั่นคงและขีดความสามารถในการแข่งขันของประเทศมากขึ้น จากเดิมที่ถูกมองเป็นเรื่องของการค้าและธุรกิจเป็นหลัก

เพราะในเศรษฐกิจที่ขับเคลื่อนด้วยเทคโนโลยี ความได้เปรียบไม่ได้อยู่แค่จำนวนโรงงานหรือเงินลงทุน แต่อยู่ที่ องค์ความรู้ คนที่มีทักษะ และความสามารถในการพัฒนาเทคโนโลยีใหม่

และเมื่อเทคโนโลยีกลายเป็นปัจจัยสำคัญต่อการแข่งขันของประเทศ การแข่งขันจึงไม่ได้มีแค่การดึงบริษัทและเงินลงทุนจากต่างประเทศเข้ามา แต่ยังรวมถึงการสร้างเงื่อนไขให้ ความรู้และคนที่มีทักษะสำคัญยังคงอยู่และสร้างมูลค่าในประเทศ