เอลนีโญควรแล้ง แต่ทำไมช่วงนี้ฝนถึงตกไม่หยุด เกิดอะไรขึ้นกับสภาพอากาศปีนี้?

ตอนนี้หลายพื้นที่ของไทยเกิดฝนตกหนักต่อเนื่อง จนหลายพื้นที่ต้องเฝ้าระวังน้ำท่วมฉับพลัน น้ำป่าไหลหลาก และน้ำท่วมขัง ซึ่งก็ไม่ได้มีแค่ไทย เพราะหลายประเทศในอาเซียน ไม่ว่าจะเป็นเมียนมา ลาว และเวียดนาม ก็กำลังเผชิญฝนตกหนักและน้ำท่วมในช่วงเวลาใกล้เคียงกัน

ทำไมช่วงนี้ฝนถึงตกแช่ขนาดนี้?

ปัจจัยหลักคือ ลมมรสุมตะวันตกเฉียงใต้ ที่พาความชื้นจากทะเลอันดามันและมหาสมุทรอินเดียเข้าสู่แผ่นดิน เมื่อเจอกับร่องความกดอากาศต่ำจึงทำให้เกิดฝนต่อเนื่องในหลายพื้นที่

ขณะเดียวกัน มวลอากาศเย็นจากจีน ที่แผ่ลงมาปกคลุมตอนบนของเมียนมา ลาว และไทย ทำให้ร่องมรสุมเลื่อนลงมาพาดผ่านภาคกลางและภาคตะวันออก เมื่ออากาศเย็นปะทะกับอากาศร้อนชื้น แนวฝนจึงเคลื่อนตัวช้าลงและเกิด “ฝนตกแช่” ในพื้นที่เดิมนานขึ้น

นอกจากนี้ พายุหมุนเขตร้อนและหย่อมความกดอากาศต่ำในทะเลจีนใต้ยังเติมความชื้นเข้าสู่ระบบ ทำให้ฝนตกหนักและครอบคลุมพื้นที่กว้างขึ้น

ถ้ามองเฉพาะปัจจัยเหล่านี้ สิ่งที่เกิดขึ้นอาจเป็นเพียงรูปแบบอากาศตามฤดูกาล แต่ปีนี้ยังมีอีกปัจจัยที่ต้องจับตา นั่นคือ อุณหภูมิผิวน้ำทะเลทั่วโลกที่สูงผิดปกติ เพราะการที่อุณหภูมิของทะเลที่สูงขึ้นทำให้อากาศเหนือทะเลมีไอน้ำมากขึ้น และมาเจอกับร่องความกดอากาศต่ำ ก็มีเชื้อเพลิงสำหรับการก่อตัวของฝนมากขึ้น เปรียบได้กับการเติมน้ำให้ระบบฝนอยู่ตลอดเวลา 

ที่น่าสนใจคือ สถานการณ์นี้กลับเกิดในช่วงที่อาเซียนมีแนวโน้มเผชิญอากาศร้อนและแห้งแล้งจากอิทธิพลของ “ซูเปอร์เอลนีโญ” ในช่วงปี 2026–2027

ทำไมปีที่มีเอลนีโญถึงยังมีฝนตกหนัก?

สิ่งที่ต้องทำความเข้าใจก่อนคือแต่เอลนีโญไม่ได้ทำให้ทุกพื้นที่แห้งแล้งเสมอไป เพราะปรากฏการณ์นี้เปลี่ยนรูปแบบลมและความกดอากาศในแต่ละภูมิภาคแตกต่างกัน บางพื้นที่จึงมีฝนน้อยลง ขณะที่บางพื้นที่กลับมีฝนมากขึ้น

ซึ่งที่เกิดขึ้นในช่วงนี้ เอลนีโญเกิดขึ้นพร้อมกับเหล่าปัจจัยที่ได้กล่าวไปก่อนหน้า จึงทำให้บางพื้นที่มีฝนตกหนัก แทนที่จะเกิดสภาพอากาศแห้งแล้งตามรูปแบบที่มักพบในช่วงเอลนีโญ

พูดง่ายๆ คือ เอลนีโญเป็นเพียงหนึ่งในหลายปัจจัยของระบบอากาศ เมื่อเกิดขึ้นพร้อมกับปัจจัยอื่น ผลที่ออกมาในแต่ละพื้นที่จึงอาจแตกต่างจากรูปแบบทั่วไปได้

และสถานการณ์ฝนในช่วงนี้ยังต้องติดตามต่อเนื่อง โดยกรมอุตุนิยมวิทยาออกมาเตือนว่าช่วงวันที่ 25–27 ก.ย. 69 ไทยจะมีฝนตกหนัก ถึงหนักมากในหลายพื้นที่ 

โดยข้อมูลจากกรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย (ปภ.) ณ วันที่ 25 ก.ย. 69 พบว่า มีน้ำท่วมแล้ว 12 จังหวัด 38 อำเภอ 143 ตำบล และ 596 หมู่บ้าน กระทบครัวเรือนกว่า 11,796 หลัง และประชาชนกว่า 37,036 คน

ขณะที่ GISTDA ใช้ข้อมูลจากดาวเทียมติดตามสถานการณ์อย่างต่อเนื่อง และพบว่าพื้นที่เสี่ยงภัยระดับสูงกำลังขยายวงกว้าง โดยเฉพาะบริเวณภาคเหนือตอนล่าง ภาคกลาง และบางส่วนของกรุงเทพฯ ทำให้การติดตามสถานการณ์ในแต่ละพื้นที่มีความสำคัญมากขึ้น โดยเฉพาะในช่วงที่ยังมีฝนตกต่อเนื่อง

โดยหนึ่งในเครื่องมือที่ช่วยติดตามสถานการณ์ได้คือแอปพลิเคชัน “เช็คน้ำ” ของ GISTDA ที่รวบรวมข้อมูลปริมาณฝน สภาพอากาศ และสถานการณ์น้ำไว้ในที่เดียว พร้อมข้อมูลคาดการณ์น้ำท่วมและน้ำล้นตลิ่งจากสถานีตรวจวัดระดับน้ำ รวมถึงการแจ้งเตือนพื้นที่เสี่ยงน้ำท่วมแบบเรียลไทม์ ทำให้สามารถเช็กสถานการณ์ในพื้นที่ที่สนใจได้สะดวกขึ้น

โดยสามารถดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน “เช็คน้ำ” ได้ทั้งบน App Store และ Google Play