ภูฏานเมืองแห่งธรรมชาติ ซ่อนวิสัยทัศน์เทคโนโลยี

ไม่นานมานี้ภูฏานได้สร้างปรากฏการณ์บล็อกเชน ด้วยการประกาศ ย้ายระบบยืนยันตัวตนแห่งชาติแบบ Self-Sovereign ID (SSI) หรือบัตรประชาชนแบบ Self-Sovereign ID ไปอยู่บนเครือข่าย Ethereum ที่เป็นบล็อกเชนอย่างเป็นทางการ เรียกเสียงฮือฮาให้กับคนในวงการนี้อยู่ไม่น้อย

การที่ภูฏานเมืองธรรมชาตินี้ มีวิสัยทัศน์ด้านเทคโนโลยีอย่างน่าสนใจ เหตุผลก็เกิดจากจุดเปลี่ยนครั้งใหญ่ในช่วง Covid-19 โดยรัฐบาลภูฏานตัดสินใจเปลี่ยนโครงการ Education City ในเมืองหลวงทิมพู ให้กลายเป็นศูนย์ขุด Bitcoin เลยอาจทำให้มองเห็นถึงโอกาสในการสร้างประโยชน์ของประเทศตนเองในด้านนี้มากขึ้น

ภูฏานกับจุดเปลี่ยนครั้งสำคัญ จากการย้าย Self-Sovereign ID ไปที่ Ethereum

ทุกคนคงรู้กันบ้างแล้วว่า ภูฏานกำลังย้ายระบบ Self-Sovereign ID แห่งชาติ จากเครือข่าย Polygon ไปยัง Ethereum เพื่อช่วยให้พลเมืองเกือบ 800,000 คน สามารถยืนยันตัวตนและเข้าถึงบริการของรัฐบาลได้ โดยจะดำเนินการเสร็จสิ้นในไตรมาสที่ 1 ของปี 2026

เป็นระบบบัตรประชาชนดิจิทัลแบบกระจายศูนย์ ที่ใช้การรวมโซลูชัน บล็อกเชน เข้ากับระบบ ID แห่งชาติของรัฐบาล เลยทำให้เรื่องนี้กำลังกลายเป็นหนึ่งในกรณีศึกษาที่ถูกจับตามองอย่างมาก

เหตุผลที่เลือกใช้ก็เพราะมีคุณสมบัติ อย่างเช่น ไม่สามารถเปลี่ยนแปลงข้อมูลได้ (immutability), มีความโปร่งใส และความเป็นส่วนตัว โดยเฉพาะมีการนำ Zero-Knowledge Proofs มาใช้ร่วมด้วยก็ยิ่งรู้สึกวางใจการตรวจสอบข้อมูลมากกว่า ที่สามารถตรวจสอบการอ้างสิทธิ์โดยไม่ต้องเปิดเผยข้อมูลที่ละเอียดอ่อนได้นั่นเอง

ซึ่งประชาชนเองจะได้ประโยชน์หลากหลายด้าน อย่างเช่น

-เข้าถึงบริการภาครัฐและเอกชนง่ายขึ้น เช่น eKYC, เซ็นเอกสารดิจิทัล, ขอรับสิทธิ์ เพราะ NDI ออก “verifiable credentials” ที่ตรวจบนเครือข่ายสาธารณะได้โดยตรง

-ความปลอดภัยและความทนทานสูงขึ้น เพราะตัวตนดิจิทัลยึดกับเครือข่ายที่กระจายศูนย์และตรวจสอบย้อนหลังได้ ลดความเสี่ยงถูกแก้ไข/ปิดระบบจากศูนย์กลาง

-รักษาความเป็นส่วนตัวดียิ่งขึ้น โดยหากการย้ายระบบเสร็จสิ้นเสร็จ จะพิสูจน์ตัวตนได้โดยไม่ต้องเปิดเผยข้อมูลส่วนตัวจริง เพราะใช้หลักฐานเข้ารหัส (cryptographic proofs) แทน

นอกจากนี้ระบบที่พูดถึงไม่ได้ถูกใช้เป็นที่แรก แต่ปัจจุบันมีเพียงไม่กี่ประเทศทั่วโลกเท่านั้นที่เริ่มใช้ระบบนี้บนบล็อกเชน แต่ยังมี บราซิล และเวียดนาม ที่อยู่ในระหว่างทดลองใช้บางส่วน เพียงแค่ของภูฏานอาจเป็นประเทศแรกที่นำระบบนี้มาใช้จริงในระดับประเทศเต็มรูปแบบ

การเปลี่ยนแปลงครั้งนี้กำลังบอกว่า แม้ภูฏานจะเป็นประเทศที่มีภาพลักษณ์วิถีการดำรงชีวิตเรียบง่าย และอยู่กับธรรมชาติ แต่การมีวิสัยทัศน์ด้านเทคโนโลยีก็ไม่จำเป็นต้องขัดแย้งกับวิถีชีวิตดั้งเดิมเสมอไป และยังสามารถดึงประโยชน์จากสองสิ่งนี้มาสร้างโครงสร้างพื้นฐานทางดิจิทัลที่ดีให้กับประเทศได้