อินเดีย บังคับให้มือถือทุกเครื่องต้องมีแอปฯของรัฐ

อินเดียพึ่งออกคำสั่งแบบลับๆให้ผู้ผลิตสมาร์ตโฟนรายใหญ่ อย่าง Apple, Samsung, Xiaomi ต้องติดตั้งแอปฯ Sanchar Saathi ของรัฐบนมือถือทุกเครื่องที่จะขายในประเทศ และแอปฯนี้ยังจะถูกอัปเดตไปยังเครื่องที่ขายแล้วด้วย

โดยให้เวลาบริษัทเหล่านี้ 90 วันในการรับประกันว่าแอปฯ Sanchar Saathi ของรัฐบาลจะได้รับการติดตั้งไว้ล่วงหน้าในมือถือเครื่องใหม่ พร้อมเงื่อนไขว่าผู้ใช้ไม่สามารถปิดการใช้งานได้

ซึ่งให้เหตุผลว่าแอปฯนี้ช่วยติดตามมือถือที่หายหรือถูกขโมยได้ รวมถึงตรวจสอบหมายเลขเครื่อง (IMEI) บล็อกมือถือหรือซิมที่ไม่ถูกต้อง และลดความเสี่ยงจากการใช้มือถือปลอมหรือซิมปลอมด้วย

พารู้จัก Sanchar Saathi คือแอปฯอะไร เกี่ยวอะไรกับรัฐบาล?

ก่อนหน้านี้ Sanchar Saathi เริ่มจาก พอร์ทัลออนไลน์ในปี 2023 ซึ่งเป็นเว็บไซต์ของรัฐที่ให้ผู้ใช้รายงานมือถือหาย, ตรวจสอบ IMEI และบล็อกเครื่องได้โดยตรง โดยไม่ต้องติดตั้งแอปฯมือถือ ต่อมาในปี 2025 ได้พัฒนามาเป็นแอปฯมือถืออย่างเป็นทางการ เพื่อให้ใช้งานง่ายขึ้น และเข้าถึงประชาชนได้สะดวก

ซึ่งตั้งแต่เปิดใช้ Sanchar Saathi พบว่า มีมือถือที่ถูกแจ้งหายหรือถูกขโมย มากกว่า 2 ล้านเครื่อง โดยถูกบล็อกไปแล้วกว่า 3.3 ล้านเครื่อง ซึ่งในจำนวนนี้มี 464,000 เครื่อง ถูกคืนให้เจ้าของจริงแล้ว

ตัวเลขเหล่านี้สะท้อนว่าระบบของรัฐสามารถติดตามและบล็อกมือถือได้ก็จริง แต่จำนวนเครื่องที่คืนกลับเจ้าของยังน้อยอยู่ดี จึงอาจเป็นเหตุผลที่ ทำให้รัฐมองว่า การติดตั้งแอปฯบนมือถือทุกเครื่อง จะช่วยเพิ่มประสิทธิภาพในการป้องกันมือถือหายหรือถูกปลอม และลดความเสี่ยงด้านอาชญากรรมไซเบอร์ได้อย่างกว้างขวาง

พอคำสั่งดังกล่าวออกมา Apple ได้ออกมาเคลื่อนไหวทันทีว่าไม่พร้อมปฏิบัติตาม โดยให้เหตุผลเรื่องความปลอดภัยและความเป็นส่วนตัวของผู้ใช้ เพราะการบังคับให้ติดตั้งแอปฯของรัฐเป็นเรื่องที่ขัดกับนโยบายความเป็นส่วนตัวและความปลอดภัยของระบบ iOS ที่ Apple ยึดถืออยู่

ฝั่งฝ่ายค้านหลักของอินเดีย อย่างพรรค Indian National Congress ก็ออกมาโจมตีคำสั่งนี้ทันที โดยระบุว่า การบังคับติดตั้งแอปฯโดยไม่ขอความยินยอมจากผู้ใช้ถือเป็นการละเมิดความเป็นส่วนตัว และอาจเปิดช่องให้รัฐบาลเข้าถึงข้อมูลส่วนตัวของประชาชนโดยไม่จำเป็น ซึ่งอาจนำไปสู่การสอดส่องข้อมูลหรือการสอดแนมโดยรัฐได้อีกด้วย

ซึ่งหลังจากเกิดกระแสวิพากษ์วิจารณ์อย่างหนัก รัฐบาลอินเดียจึงตัดสินใจยกเลิกคำสั่งบังคับติดตั้งแอปฯ Sanchar Saathi แบบล่วงหน้า พร้อมให้เหตุผลว่า จะปรับปรุงนโยบายให้เหมาะสมกับสิทธิของผู้ใช้มากขึ้น และเน้นให้ผู้ใช้สามารถเลือกติดตั้งแอปฯได้เอง

กรณีนี้ถือเป็นตัวอย่างสำคัญของความตึงเครียดระหว่าง “ความปลอดภัยไซเบอร์และการควบคุมมือถือของรัฐ” กับ “สิทธิและความเป็นส่วนตัวของผู้ใช้” ในยุคดิจิทัล และชี้ให้เห็นว่าประเด็นเรื่องสิทธิส่วนบุคคลยังคงเป็นประเด็นสำคัญที่รัฐบาลต้องคำนึงถึงเมื่อต้องออกนโยบายด้านเทคโนโลยี

ติดตามทุกความเคลื่อนไหวของเทคโนโลยี ที่จะพัฒนาและยกระดับประเทศไทยให้ก้าวไปข้างหน้า ได้ที่ Tech Movement