เลิกบังคับเลือกขนส่ง ! กฎหมายใหม่คุมแพลตฟอร์มอีคอมเมิร์ซในไทย

รู้ไหมว่าตลาดอีคอมเมิร์ซในไทย เติบโตอย่างรวดเร็วจนเป็นอันดับ 2 ของอาเซียนรองจากอินโดนีเซีย ทั้งๆที่ประชากรเขามีมากกว่าไทยถึง 4 เท่า

โดยปี 67 ตลาดอีคอมเมิร์ซในไทยเติบโตขึ้นถึง 14% จากปีก่อนหน้า และมีมูลค่ารวมราว 1.1 ล้านล้านบาท จากประมาณ 980,000 ล้านบาทในปี 66 ซึ่งก็ปฏิเสธไม่ได้ว่าตั้งแต่ โควิด-19 ระบาด ก็ทำให้ตลาดอีคอมเมิร์ซเติบโตอย่างรวดเร็วด้วยปัจจัยช่วยสนับสนุน เช่น ส่งฟรี คูปองส่วนลด จ่ายเงินปลายทาง รีวิวสินค้า และความสะดวกสบาย

เพราะจากเดิมที่อยากได้อะไรก็ต้องเดินห้าง เดินตลาด ทุกวันนี้แค่หยิบมือถือขึ้นมาก็ซื้อทุกอย่างได้ภายในไม่กี่วินาที ส่งผลให้หลายๆห้างสู้ไม่ไหวจนทยอยปิดตัว หรือบางแห่งก็ปรับตัวโดยเพิ่มสัดส่วนของร้านที่ผู้คนยังต้องมาใช้บริการเอง

หนึ่งในผู้เล่นที่กำลังมาแรงคือ TikTok เริ่มต้นจากแพลตฟอร์มโซเชียลมีเดีย สำหรับสร้างคอนเทนต์และความบันเทิงทำให้มีฐานผู้ใช้จำนวนมาก ส่งผลให้ฟีเจอร์ TikTok Shop กลายเป็นผู้เล่นที่มีอิทธิพลสูงในตลาดอีคอมเมิร์ซไทย โดยไต่ขึ้นมาเป็นผู้เล่นเบอร์ 2 แซง Lazada ในปีนี้ 

แต่เมื่อแพลตฟอร์มหลายรายกลายเป็นผู้เล่นรายใหญ่ บางรายกำหนดกติกาตลาดแทบทุกอย่าง ตั้งแต่ค่าคอมมิชชั่น การมองเห็นของสินค้า ไปจนถึงระบบขนส่งของแพลตฟอร์มเองที่ร้านค้าต้องจำใจใช้อย่างไม่มีสิทธิเลือก หลายร้านถูกบีบให้ต้องเล่นตามเงื่อนไขของแพลตฟอร์มอย่างเลี่ยงไม่ได้

ขณะที่ผู้บริโภคเองก็ถูกบังคับให้ใช้ขนส่งที่แพลตฟอร์มจัดเอาไว้ให้ โดยไม่มีตัวเลือกอื่น ซึ่งส่วนใหญ่มักบังคับให้ใช้ขนส่งของแพลตฟอร์มเอง ทำให้ผู้ประกอบการขนส่งไทยอย่างไปรษณีย์ไทยถูกลดบทบาทจนแทบไม่เหลือสัดส่วน

เพื่อแก้ปัญหาการผูกขาดและคืนความเป็นธรรม สำนักงานพัฒนาธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ หรือ ETDA และหน่วยงานที่เกี่ยวข้องได้เสนอมาตรการควบคุมแพลตฟอร์มอีคอมเมิร์ซรายใหญ่เพื่อป้องกันการผูกขาด โดย TikTok Shop ถูกระบุว่าเป็นหนึ่งในแพลตฟอร์มที่มีผลกระทบสูง 

หมายความว่าต่อจากนี้ แพลตฟอร์มลักษณะนี้จะต้องเปิดเผยข้อมูล โปร่งใสขึ้น รับผิดชอบต่อผู้ขายและผู้ซื้อมากขึ้น และไม่สามารถใช้อำนาจที่เหนือกว่าเพื่อครอบครองตลาดได้ตามใจชอบ

นอกจากนี้ทุกแพลตฟอร์มต้องให้ผู้ซื้อและผู้ขายเลือกผู้ให้บริการขนส่งได้เอง อย่างน้อย 3-5 ราย โดยมาตรการดังกล่าวอยู่ระหว่างรอการพิจารณา ก่อนนำกลับมาปรับปรุงและประกาศในราชกิจจานุเบกษาโดยจะมีแผนจะประกาศบังคับใช้ในช่วงต้นปี 69 

ซึ่งหากมาตรการบังคับใช้จริงแล้ว ตลาดอีคอมเมิร์ซไทยจะไม่ใช่ของผู้เล่นใหญ่เพียงฝ่ายเดียวอีกต่อไป และจะเป็นสนามแข่งขันที่โปร่งใสและเป็นธรรม ที่ร้านค้ารายเล็กมีโอกาสเติบโต ผู้บริโภคมีทางเลือกมากขึ้น